Emissions Trading System (ETS)
Infographic over Emissions Trading System (ETS)

Zeven vragen en antwoorden over het emissiehandelssysteem (ETS)

In dit artikel beantwoorden we zeven vragen over het Europees emissiehandelssysteem (ETS).

1. Wat is ETS?
2. Wat is er mis met het ETS?
3.Wat zijn de laatste politieke ontwikkelingen?
4.Wat is backloading?
5.Is dat voldoende om ETS weer op de rails te krijgen?
6.Wat vindt GroenLinks van ETS?
7.En hoe zit het nou met luchtvaart in ETS?

1. Wat is ETS?

ETS staat voor Emissions Trading System en is het Europese handelssysteem voor het recht om CO2 uit te mogen stoten.

In theorie moet een bedrijf voor de uitstoot van CO2 'rechten' op de markt kopen. Een eenheid staat voor een ton CO2. Hoe minder CO2 een bedrijf uitstoot, hoe minder rechten het hoeft te kopen. Het loont dan voor bedrijven om te investeren in een andere manier van produceren die minder CO2-uitstoot veroorzaakt. Ondertussen verminderen we jaar na jaar het totale aanbod van CO2-rechten, waardoor de prijs om CO2 uit te mogen stoten steeds oploopt.

Op dit moment moeten ongeveer elfduizend energiebedrijven en industriële installaties in meer dan dertig landen CO2-rechten kopen op de Europese markt. Na een opstartfase van een paar jaar waarin CO2-rechten gratis werden weggegeven, gaat de Europese Unie vanaf 2013 ongeveer de helft van de beschikbare rechten veilen aan de hoogste bieder.

2. Wat is er mis met het ETS?

Het ETS heeft als doel dat vervuilers betalen voor hun CO2-uitstoot. Maar door de crisis en het in de aanloopfase te vrijgevig uitdelen van CO2-rechten is er een overschot van rechten op de markt, met als gevolg dat het prijskaartje aan CO2-uitstoot veel te laag blijft. Te laag om innovatie en klimaatvriendelijke technieken te stimuleren, vindt ook een deel van het bedrijfsleven. De schatting is dat – als we niks doen – dat de komende tien tot vijftien jaar zo blijft. De lage CO2-prijs stimuleert amper de bouw van windmolens en efficiënte gascentrales, in tegendeel, het aandeel vieze kolen in onze energiemix neemt de laatste tijd juist toe.

Bedrijven als Unilever, Shell en E.On willen dat de politiek het ETS verbetert, zodat de markt beter gaat functioneren en zodat het gaat lonen om te investeren in klimaatvriendelijke aanpassingen van hun productie.

3. Wat zijn de laatste politieke ontwikkelingen?

Op initiatief van Europarlementariër Bas Eickhout dwong het Europarlement af dat er snel naar het niet-functionerende ETS gekeken gaat worden. Toen de Milieucommissie van het Europarlement Eickhouts voorstel aannam, schoot de prijs van CO2 op de markt tijdelijk omhoog. De Europese Commissie beloofde toen op zoek te gaan naar korte- en langetermijnoplossingen om ETS nieuw leven in te blazen. Op korte termijn kijkt de Europese Commissie nu naar 'backloading'.

4. Wat is backloading?

De Europese Commissie stelt voor om in 2013, 2014 en 2015 in totaal 900 miljoen minder CO2-rechten te veilen. Daardoor zal de prijs van CO2 door minder aanbod vanzelf stijgen. In 2019 en 2020 komt deze weggezette 900 miljoen dan alsnog op de markt, de prijs voor CO2 zal dan weer dalen.

5. Is dat voldoende om ETS weer op de rails te krijgen?

Nee. Daarom werkt de Europese Commissie aan zes structurele opties om ETS te verbeteren. Dat kan door:

  • De toegestane totale CO2-uistoot in Europa te beperken naar dertig procent in 2020.
  • Het eenmalig verwijderen van CO2-rechten uit ETS, waardoor de prijs per eenheid zal stijgen.
  • Het versnellen van proces waarin automatisch ieder jaar minder CO2-rechten beschikbaar komen.
  • Andere sectoren van het bedrijfsleven (zoals de transportsector) verplichten om deel te nemen aan ETS.
  • Het beperken van de mogelijkheden om CO2-uitstoot te compenseren via projecten buiten de Europese Unie.
  • Het invoeren van een minimumprijs voor de uitstoot van CO2.

6. Wat vindt GroenLinks van ETS?

Op papier is het ETS een goede manier om bedrijven zelf verantwoordelijk te maken voor hun uitstoot en om ze te stimuleren om die terug te dringen. Maar het systeem moet snel gerepareerd worden. Het lage prijskaartje voor CO2-uitstoot staat in de weg bij de overgang naar een duurzame energievoorziening en een groene industrie.

Op korte termijn moeten we een paar miljard CO2-rechten uit het systeem halen en het totaal aan rechten ieder jaar verlagen zodat we in 2050 uitkomen op een uitstoot van bijna nul. De voorstellen van de Europese Commissie zijn dus ontoereikend omdat we de komende jaren met een overschot van niet gebruikte CO2-rechten van twee miljard zitten. GroenLinks wil dat de Europese Commissie snel met Europese wetten komt om het ETS definitief vlot te trekken.

GroenLinks wil dat de Europese Unie snel haar ambities voor klimaatbeleid opschroeft. De huidige doelen zijn niet genoeg om gevaarlijke klimaatverandering te stoppen: Het doel van twintig procent minder CO2 hebben we (mede dankzij de crisis) nu al gehaald. Om innovatie en technieken te blijven stimuleren, moeten we de doelen naar boven bijstellen.

7. En hoe zit het nou met luchtvaart in ETS?

Vanaf begin dit jaar moeten ook luchtvaartmaatschappijen voor hun CO2-uitstoot betalen. Voor alle vluchten van, naar en in Europa moeten ze CO2-rechten kopen voor de uitstoot tijdens de vlucht. De verwachting is namelijk dat zonder maatregelen de uitstoot van de luchtvaartsector tussen 2005 en 2050 met maar liefst zevenhonderd procent zal toenemen.

De Europese Commissie besloot echter om de luchtvaartsector voor vluchten van en naar Europa nog een jaar vrij te stellen. De officiële reden hiervoor is dat de Europese Unie niet dwars wil liggen bij de zoektocht naar een wereldwijde oplossing voor de uitstoot van de luchtvaartsector. De officieuze reden is dat de Verenigde Staten, China, India en Rusland grote bezwaren hebben tegen de verplichting voor hun luchtvaart om Europese CO2-rechten te kopen. Vluchten binnen Europa vallen overigens wel gewoon onder ETS dit jaar.