Bliksembezoek: Respect voor de Oekraïners

Rik Grashoff blogt zijn bezoek aan Oekraïne.

Een bliksembezoek aan de Oekraïense hoofdstad Kiev. Het programma: parlementsleden en ministers ontmoeten, uitleg van onze ambassadeur over de situatie in het land, en een  korte wandeling over het Maidanplein. Ik ben benieuwd: Wat voor misère ga ik aantreffen? Een land economisch aan de grond, in een uitzichtloos conflict met machtige buurman Rusland, bol van de corruptie, arm en in verwarring?

Vanaf het moment van aankomst is het beeld compleet anders. We ontmoeten ongelooflijk gemotiveerde Oekraïners. Van de goed opgeleide, vloeiend Engelssprekende medewerkers bij een florerend ICT-bedrijf, tot en met gedreven parlementariërs, journalisten en leidende activisten uit de Euromaidan-revolutie. De wandeling is indrukwekkend. Langs de roemruchte straat die afdaalt naar het Maidanplein, waar in 2014 circa honderd slachtoffers vielen bij de opstand tegen Janoekovytsj, zijn vele herdenkingsplekken gemaakt. Geïmproviseerde monumenten, met foto’s, verse bloemen en kaarsjes. Onze gids vertelt het verhaal van het verloop van de revolutie, en wijst op de daken van de omliggende gebouwen van waaraf scherpschutters van de Berkut-politie de demonstranten onder vuur namen. Euromaidan is hier nog vers en springlevend.

Veel gaat het deze dag over de wijd verbreide corruptie in het land. De opkomende middenklasse in het land is er helemaal klaar mee. Burgerplatform RPR (Reanimation Program of Reform) heeft een waslijst aan voorstellen om de corruptie aan te pakken. Tevergeefs? Nee. Zoals activiste en woordvoerster van RPR het zegt: “Stap voor stap wordt de macht van de oligarchen nu afgebroken.” Ik had verwacht dat de regering afhoudend zou reageren op vragen over corruptie, maar niets is minder waar. Het is de minister van Financiën Natalie Jaresko zelf die in staccato de nodige anticorruptiewetsvoorstellen noemt die al door het parlement zijn geloodst.

Is dit window dressing van het oude systeem? Als we 's avonds vertegenwoordigers van anticorruptiewaakhond Transparency International spreken, tonen zij zich optimistisch. Ze benoemen als één van de belangrijke successen de onlangs aangenomen wet die verregaande openbaarheid vereist van politici en ambtenaren over hun inkomen en hun bezittingen en foute of onvolledige informatie strafbaar stelt. Een woordvoerster: “Deze wet wordt vanaf nu geïmplementeerd. We zitten er bovenop. Corrupte politici en ambtenaren krijgen het nu echt benauwd.”

Over twee dingen is hier grote consensus: het associatieverdrag met de Europese Unie moet er absoluut komen. Dat helpt om de druk er op te houden. Polls onder de bevolking ondersteunen deze overtuiging van degenen die we in Kiev spraken. En terug onder de knoet van Poetin? Nooit!

Met een ander beeld van Oekraïne keer ik terug naar Nederland. In dat land wordt onder moeilijke omstandigheden keihard gewerkt aan een betere toekomst. Tegelijkertijd voel ik me beschaamd, over het cynisme waarmee in Nederland tegenstanders van het associatieverdrag deze Oekraïners de rug toe keren. We mogen wel wat meer respect tonen voor dit volk, waar letterlijk en figuurlijk gevochten wordt om te kunnen aanhaken bij onze vrije samenleving en onze Europese waarden.

Ik vertel je graag meer over mijn ervaringen; ik kom graag langs om voor een groep meer te vertellen. Mocht je hier interesse in hebben, neem dan contact op.