Experts: Europa moet mediavrijheid beter beschermen

De Europese Unie moet meer doen om persvrijheid en mediapluralisme te beschermen, dat stelt een groep experts onder leiding van de Letse oud-president Vike-Freiberga. GroenLinks verwelkomt deze aanbevelingen, die de druk op de Europese Commissie verder verhogen om met bindende maatregelen te komen tegen mediaconcentratie en onderdrukking van de vrije pers. Tot die maatregelen behoort ook de wettelijke bescherming van netneutraliteit.

“Aantasting van de vrijheid en veelstemmigheid van de media in een EU-land  ondermijnt niet alleen de nationale democratie, maar ook het democratische proces van de Europese Unie,” stelt Europarlementariër Judith Sarrgentini.

Europese Commissie moet in actie komen

Op basis van de artikelen over burgerschap en democratie in Europese verdragen concluderen de experts dat de Europese Unie bevoegd is om mediapluralisme en persvrijheid te beschermen. Sargentini: “Dat betekent dat de Europese Commissie haar juridische aarzelingen nu moet laten varen en paal en perk moet stellen aan de concentratie van media in één hand, zoals bij de Italiaanse politicus Berlusconi.” De experts stellen duidelijk dat het reguliere mededingingsbeleid niet volstaat; mediapluralisme vereist speciale zorg.

Het rapport van de experts geeft eurocommissaris Neelie Kroes ook argumenten om de Hongaarse regering, die in 2010 een hoogst omstreden mediawet doordrukte, veel harder aan te pakken dan zij tot nu toe deed. “Het is duidelijk dat de Hongaarse media-autoriteit, die bestaat uit politieke vrienden van premier Orbán, niet de vereiste onafhankelijkheid bezit”, aldus Sargentini.

Netneutraliteit is mediavrijheid

Sargentini is zeer verheugd dat de experts pleiten voor verankering van netneutraliteit in de Europese wetgeving. De experts staan hiermee lijnrecht tegenover Kroes, die nota bene zelf de opdracht gaf tot dit rapport. Kroes schreef vorige week nog dat zij het internetproviders wilde toestaan om hun klanten slechts een beperkt deel van het internet aan te bieden.

“Dat is in flagrante strijd met het principe van netneutraliteit. De deskundigen maken duidelijk dat de opstelling van Kroes de vrijheid van informatie bedreigt.”

Bronbescherming

De experts onderstrepen tenslotte het belang van wettelijke bronbescherming voor de persvrijheid. Sargentini: "De bescherming van bronnen mag niet beperkt blijven tot degenen die beroepsmatig actief zijn als journalist. Ook bijvoorbeeld bloggers verdienen bescherming. Hoewel het rapport geen pasklare oplossing geeft, maakt het duidelijk dat een strikte beperking van bronbescherming tot beroepsjournalisten – zoals minister Plasterk in Nederland voor ogen staat – geen recht doet aan de veranderingen in het medialandschap ten gevolge van het internet.”

Journalistieke ethiek

Helaas gaan Vike-Freiberga c.s. op één punt de mist in, stelt Sargentini vast. "De voorstellen voor aanscherping van het toezicht op de journalistieke mores zijn ondoordacht. Zij miskennen dat de persvrijheid het best beschermd wordt wanneer de media zelf organen instellen - zoals de Raad voor de Journalistiek in Nederland - die ethische grenzen bewaken en klachten beoordelen. De experts hebben zich sterk laten leiden door de afluister- en omkopingsschandalen rond de News of the World en andere Britse kranten. Maar het feit dat zelfregulering in het Verenigd Koninkrijk gefaald heeft, wil nog niet zeggen dat de politiek nu in heel Europa het onafhankelijk toezicht op de media moet gaan organiseren. De Europese Unie moet journalisten niet vertellen hoe zij hun werk moeten doen, maar eraan bijdragen dát zij hun werk kunnen doen.”