Huis voor klokkenluiders belangrijke stap

GroenLinks vindt het van groot belang dat klokkenluiders beter beschermd worden en dat hun meldingen effectiever worden opgepakt, zodat maatschappelijke misstanden kunnen worden aangepakt. De Eerste Kamerfractie is daarom blij met de initiatiefwet Huis voor klokkenluiders, die door onder anderen Tweede Kamerlid Linda Voortman is ingediend.

Senator Marijke Vos stelt dat uit de vele affaires, zoals de bouwfraude, is gebleken hoe fraude vaak moeilijk te ontdekken is en dat klokkenluiders vaak moeten vrezen voor hun baan, welzijn of sociale contacten. Nederland liep achterop in bescherming van klokkenluiders. Inmiddels is er een Adviespunt Klokkenluiders en een Onderzoeksraad Integriteit van de Overheid. De initiatiefwet Huis voor klokkenluiders zorgt ervoor dat ook klokkenluiders in de private sector veilig kunnen melden en brengt de verschillende instanties onder in één Huis voor klokkenluiders.

De initiatiefnemers hebben op advies van de Eerste Kamer het wetsvoorstel herschreven, in de vorm van een novelle. Senator Marijke Vos is van oordeel dat in deze novelle de adviezen van de Eerste Kamer voldoende ter harte zijn genomen. Eén van deze adviezen had betrekking op het voornemen om het Huis voor klokkenluiders bij de Nationale Ombudsman onder te brengen. Hierdoor dreigde spanning met de Grondwet, omdat de Nationale Ombudsman alleen onderzoek mag doen naar misstanden in de publieke sector.

De initiatiefnemers hebben ook het advies overgenomen om een apart regime te regelen voor de private sector, in plaats van deze te laten vallen onder de Algemene Wet Bestuursrecht. De Eerste Kamer vond bovendien het onderscheid tussen de adviesfunctie en de onderzoeksfunctie van het Huis voor klokkenluiders onvoldoende geborgd. In de novelle is dit onderscheid duidelijker gemaakt.

De fractie van GroenLinks vraagt de initiatiefnemers duidelijk te maken hoe voorkomen wordt dat onderzoek door het Huis voor klokkenluiders niet hinderlijk is voor onderzoek door bijvoorbeeld het OM. Zij vindt het niet verstandig dat een niet-ontvankelijke melding van een misstand wordt doorgegeven aan de werkgever van de klokkenluider. Tot slot is de fractie benieuwd naar de criteria die worden gehanteerd om de ontvankelijkheid van een melding te toetsen.