Tijdlijn: samenwerking tussen Oekraïne en de Europese Unie

Een tijdlijn van de ontwikkelingen in de Oekraïnse politiek en van de samenwerking tussen Oekraïne en de Europese Unie.

vlnr Jean-Claude Juncker (voorz Europese Commissie), Viktor Porosjenko (president Oekraïene), Donald Tusk (voorz Europese Raad)
vlnr Jean-Claude Juncker (voorz Europese Commissie), Viktor Porosjenko (president Oekraïene), Donald Tusk (voorz Europese Raad)

1991: De Sovjet-Unie valt uit elkaar. In een referendum in december stemt 92% van de bevolking voor onafhankelijkheid van Oekraïne.

1994: Onderhandelingen tussen Europese Unie en voormalige Sovjetlanden resulteren in een Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Oekraïne: er wordt een juridische basis gelegd voor samenwerking op gebied van politiek, handel en economisch beleid.

November - december 2004: De presidentsverkiezingen in worden Oekraïne nipt gewonnen door de pro-Russische Viktor Janoekovytsj. Nadat bleek dat er op grote schaal werd gefraudeerd, komen er straatprotesten: De Oranjerevolutie breekt uit. Het Oekraïense hooggerechtshof beslist dat er nieuwe verkiezingen moeten plaatsvinden. Die wint oppositiekandidaat Viktor Joesjtsjenko. Hij verliest zijn herverkiezing zes jaar later in het voordeel van Janoekovytsj.

2008: Oekraïne treedt toe tot de Wereldhandelsorganisatie.

2008: Het Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst loopt af, Oekraïne valt nu onder Europees Nabuurschapsbeleid en neemt deel aan het Oostelijk partnerschap. Oekraïne en de Europese Unie besluiten om te gaan onderhandelen over een mogelijk associatieverdrag.

2010: Voormalig premier Joelia Tymosjenko en voormalig minister van Binnenlandse Zaken Joeri Loetsenko worden veroordeeld voor misbruik van staatsfondsen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens beschouwt beide rechtzaken onwettig. Loetsenko zal in de loop van 2013 worden vrijgelaten, Tymosjenko in 2014.

2010: Janoukovytsj wordt herkozen als president. Volgens waarnemers verlopen de verkiezingen eerlijk.

2012: Parlementsverkiezingen in Oekraïne, maar er wordt getwijfeld aan de juistheid van de uitslag. Aanleiding voor de Europese ministers van Buitenlandse Zaken om strengere eisen te stellen aan het associatieverdrag. Oekraïne moet eerst vrije verkiezingen garanderen, selectieve rechtspraak aanpakken en hervormingen doorvoeren.

November 2013 - januari 2014: Naar aanleiding van deze bijkomende Europese eisen en onder hevige druk van Moskou maakt Janoekovytsj in november 2013 – vlak voor een EU-Oekraïnetop – bekend dat hij het akkoord niet zal tekenen. Als reactie hierop verzamelen betogers zich op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev, het plein wordt omgedoopt tot Euromaidan, oftewel Europaplein.

18-20 februari 2014: Na eerdere schermutselingen tussen demonstranten en oproeppolitie, escaleert de situatie. De oproerpolitie probeert het plein schoon te vegen en schiet met scherp. Er vallen tientallen doden.

21 februari: Na dagen van onrust in het hele land bereiken oppositie en president een akkoord: Er komen nieuwe verkiezingen en de grondwet zal hervormd worden. De protestanten zullen de overheidsgebouwen die ze bezetten vrijgeven. Joelia Tymosjenko wordt vrijgelaten. President Janoekovytsj verdwijnt, hij is waarschijnlijk naar Rusland gevlucht.

februari 2014: Onrusten op de Krim. Op 27 februari blokkeren zogenaamde groene mannetjes (later blijken dat Russische speciale troepen) de toegang tot legerkazernes en overheidsgebouwen, waaronder het regionale parlement. Soldaten zonder merktekens richten checkpoints in op de grens met het vaste land. De Russische president Vladimir Poetin gaat in op de oproep om 'hulp' van een nieuw aangewezen pro-Russische premier.

16 maart 2014: In een gecontesteerd referendum op de Krim kiest 97 procent voor een aansluiting bij de Russische federatie.

maart 2014: Anti-maidan protesten in Donbass, het Oosten van Oekraïne, mondden uit in een burgeroorlog. Rusland steunt de rebellen in Donetsk en Loegansk politiek en militair.

25 mei 2014: Petro Porosjenko wint de presidentsverkiezingen in Oekraïne.

27 juni 2014: Het associatieakkoord wordt getekend door president Porosjenko van Oekraïne en en door president Van Rompuy namens de Europese Unie.

16 september 2014: Het Europees Parlement en het Oekraïense Parlement keuren het associatieakkoord goed in een gelijktijdige stemming.

26 oktober 2014: Parlementsverkiezingen in Oekraïne. Pro-Europese partijen winnen een overtuigende meerderheid.

12 februari 2015: Minsk-II-akkoord - De strijdende partijen in Oost-Oekraïne spreken per 15 februari een staakt-het-vuren af.